Piractwo komputerowe w Polsce

Pomimo tego, iż Polska notuje jeden z najwyższych wskaźników wzrostu w branży IT w Unii Europejskiej, rynek nielegalnego oprogramowania w naszym kraju ma się nadal bardzo dobrze. Według danych BSA (Business Software Alliance), wiodącej organizacji promującej bezpieczne i zgodne z prawem korzystanie z oprogramowania w 2005 roku aż 59 procent używanego w Polsce oprogramowania było nielegalne. Według tej samej organizacji korzyści, jakie mogą płynąć ze zmniejszenia o dziesięć punktów procentowych sprzedaży pirackiego oprogramowania w naszym kraju mogą przyczynić się do utworzenia tysięcy dodatkowych miejsc pracy i znacząco przyczynić się do zwiększenia przychodów wśród firm działających w branży informatycznej. Jednak jak tego dokonać?

Piractwo komputerowe jest u nas nadal bardzo popularne. Odwiedzając giełdy komputerowe, targowiska, korzystając z popularnych programów służących do wymiany plików, spotykamy się, na co dzień ze zjawiskiem piractwa komputerowego. Na różnego rodzaju bazarach w Internecie możemy nabyć praktycznie nieograniczoną ilość nielegalnego „softu”. Oprócz sprzętu komputerowego oraz różnego rodzaju podzespołów elektronicznych bez żadnych problemów znajdziemy sprzedawcę, który zaopatrzy nas w oprogramowanie lub płyty z filmami oraz muzyką.

Często nie zdajemy sobie sprawy, iż większa część tych dóbr została nielegalnie skopiowana, czyli ukradziona wydawcom, wykonawcom i autorom oprogramowania. Większość z nas nie wie, że dokonując takiego zakupu lub używając takiego oprogramowania możemy zostać pociągnięci do odpowiedzialności cywilnej jak i karnej.

Zgodnie z przepisami o prawie autorskim i prawach pokrewnych kopiowanie i używanie programów komputerowych bez zezwolenia właściciela praw autorskich jest zabronione i podlega surowym sankcjom karnym i cywilnym. (Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Mianem piractwa komputerowego określamy kopiowanie, reprodukowanie, używanie, wytwarzanie oraz rozpowszechnianie bez zezwolenia programu komputerowego chronionego przez prawo autorskie. (Ustawa z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim).
A więc jeśli używamy programu komputerowego czy też systemu, na który nie posiadamy licencji, nie jest to oprogramowanie typu „open source” lub program typu „freeware” lub „shareware” to działanie takie można określić mianem piractwa komputerowego.

W większości przypadków, powodem, dla którego dokonujemy zakupu nielegalnego oprogramowania jest bardzo wysoka cena jego licencjonowanej wersji. W Polsce jest to towar ciągle luksusowy i nie wielu użytkowników decyduje się na taki zakup. Sprawa bardzo istotna dla zasobności naszych polskich portfeli jednak nie tłumacząca faktu kupowania nielegalnych kopii oprogramowania tylko i wyłącznie z przyczyn ekonomicznych. Nabywając  nielegalnie oprogramowanie musimy być świadomi. Iż uczestniczymy w procederze nielegalnym czyli w piractwie komputerowym. Konsekwencje mogą być bardzo poważne - grzywna, konfiskata sprzętu, wypłata odszkodowań autorom oprogramowania czy nawet kara więzienia.

Piractwo komputerowe nie dotyczy tylko i wyłącznie indywidualnych użytkowników. Jest to także problem wielu firm, które świadomie używają takiego oprogramowania w celu obniżenia kosztów prowadzenia własnej działalności gospodarczej. Większa część sankcji prawnych wynikających z tytułu używania nielegalnego oprogramowania na terenie firmy w trakcie przeprowadzania kontroli jego legalności wynika z niewiedzy pracodawcy o instalowanym oprogramowaniu. Aby przypadkowo nie stać się ofiarą piractwa komputerowego należy w odpowiedni sposób zarządzać swoimi zasobami informatycznymi. Służą do tego odpowiednie programy do audytu oprogramowania oraz audytu legalności oprogramowania, które zarządzają efektywnie i sprawnie  procesami zachodzącymi na naszych komputerach.

Z danych Centralnego Biura Śledczego

W pierwszym półroczu 2005 roku policja zabezpieczyła: 890 dyskietek z pirackimi programami wartości 77.266 zł .108.587 płyt CD z oprogramowaniem o wartości 13 mln 995.068 zł .1125 twardych dysków komputerowych z oprogramowaniem o wartości 1 mln 294.322 zZnaczną część zabezpieczonego materiału dowodowego stanowiły płyty z grami komputerowymi. Według szacunków Policji to 19.257 płyt z grami o łącznej wartości 2 mln 624.562 zł. (źródło - biznesnet.pl).

Jak uniknąć naruszania prawa, czyli poradzić sobie z ewentualnym problemem nielegalnego oprogramowania i piractwem komputerowym w firmie?

Kontrola Sieci
Zarząd oraz dział informatyki powinny sprawować pełną kontrolę nad danymi w firmowej sieci komputerowej.

Inwentaryzacja oprogramowania
Ryzyko używania nielegalnego oprogramowania jest tym większe, im mniejsza wiedza o zasobach zgromadzonych w komputerach. Nie od rzeczy jest opracowanie spisu wszystkich programów zainstalowanych na firmowych komputerach, notebookach i serwerach, szczególnie w przypadku bezpośredniego dostępu pracowników do Internetu umożliwiającego im bez wiedzy administratora samodzielną instalację programów prosto z sieci. Należy też bezwzględnie przechowywać licencje na wszystkie zainstalowane programy.

Weryfikacja  legalności oprogramowania
Najlepszym sposobem uzyskania wyczerpujących i aktualnych informacji o zainstalowanym w firmie programach jest audyt oprogramowania.

Porozumienie z pracownikami
Warto zapoznać pracowników z zasadami użytkowania oprogramowania oraz podpisać porozumienia określające odpowiedzialność osób zatrudnionych w zakresie przestrzegania ustalonych w firmie procedur dotyczących zasad używania oprogramowania.

Odpowiedzialność za oprogramowanie
W większych firmach rozwiązaniem jest wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za zakup programów, ich instalację oraz za nadzór nad zasobami oprogramowania. W mniejszych instalowanie programów najlepiej powierzyć jednej osobie lub działowi. Zaoszczędzi to niespodzianek (zwłaszcza tych przykrych) w przyszłości.
(źródło – bsa.org - Business Software Alliance).